Γεια σου Κατερίνα και καλώς όρισες στο Little Bookworms in Cyprus. Ανυπομονούμε να μάθουμε περισσότερα για τη δουλειά σου.
- Ως επιμελήτρια, πώς προσεγγίζεις το κείμενο ενός συγγραφέα; Είναι για σένα μια τεχνική διαδικασία ή μια μορφή δημιουργικής συνεργασίας;
Όταν ξεκινάω μια επιμέλεια, βιώνω την όλη διαδικασία σαν ένα ταξίδι. Μπαίνω στο κείμενο με όλο μου το είναι, γίνομαι ένα με την ιστορία ακόμα και αν δεν είναι μυθοπλασία. Παρακολουθώ τη ροή της αφήγησης, τους χαρακτήρες και πόσο ρεαλιστικοί είναι, τις σκηνές, τους διαλόγους, στοιχεία πλοκής κλπ. Όταν δεν είναι μυθοπλασία, ερευνώ όσα αναφέρει ο/η συγγραφέας ώστε να μην έχει γραφτεί κάτι που δεν ισχύει. Έρευνα μπορεί να υπάρξει και σε κείμενο μυθοπλασίας, φυσικά. Οπότε, για να απαντήσω στην ερώτηση, η διαδικασία, για μένα, είναι άκρως δημιουργική. Είναι υπέροχο το συναίσθημα καθόλη τη διάρκεια της επιμέλειας, να βλέπεις το κείμενο να μεταμορφώνεται στα χέρια σου. Πάντα σε συνεργασία και με την πλήρη συμφωνία του/της συγγραφέα/έως.
- Ποια είναι τα πιο συχνά εμπόδια που συναντούν οι νέοι συγγραφείς — και πώς τους βοηθάς να τα ξεπεράσουν μέσα από το coaching;
Το writing coaching ενδείκνυται για πολλούς λόγους και δεν αφορά μόνο τους/τις νέους/νέες συγγραφείς. Αυτό που μου έχει τύχει πιο συχνά, όμως, είναι η αδυναμία να συνεχίσουν την ιστορία. Από μπλοκάρισμα μέχρι άγνοια. Τότε, επειδή υπάρχει η κεντρική ιδέα “πατάμε” σε αυτή και συζητάμε εναλλακτικές για να προχωρήσουμε. Και μετά εφαρμόζουμε βήμα βήμα, προχωρώντας σελίδα σελίδα.
Μου έχει τύχει συνεργασία για στήσιμο μίας σκηνής. Η συγγραφέας έκανε ένα coaching αποκλειστικά γι’ αυτό. Στις περιπτώσεις που δεν γνωρίζω από την αρχή την ιστορία, καλούμαι να διαβάσω το ήδη δημιουργημένο κείμενο ώστε να ξέρω πώς έφτασε στο σημείο όπου μου ζητείται να συνδράμω.
Μια άλλη φορά στήσαμε ένα πρόγραμμα coaching πολύ πολύ πρώιμα∙ από την επιλογή ανάμεσα σε 3 ιδέες. Αυτό ήταν το μεγαλύτερο πρόγραμμα που μου έχουν ζητήσει μέχρι στιγμής.
- Τι σε συγκινεί περισσότερο όταν ολοκληρώνεις μια δουλειά επιμέλειας;
Η μεταμόρφωση του κείμενο, το σφίξιμο της ιστορίας, η βελτίωση της πλοκής, των χαρακτήρων κλπ. Και η αποκορύφωση όταν μου λένε ότι το βιβλίο τους έγινε αποδεκτό από τον εκδοτικό οίκο που επιθυμούσαν. Εκεί πανηγυρίζω μαζί τους.
- Στην εποχή των social media και της ταχύτητας, πώς διαμορφώνεται σήμερα η σχέση συγγραφέα–εκδότη–επιμελητή; Έχει αλλάξει ο ρόλος του επιμελητή τα τελευταία χρόνια;
Πολύ ωραία ερώτηση. Επειδή ταυτόχρονα με το διάβασμα για την εργασία μου, είμαι φανατική αναγνώστρια και διαβάζω ασταμάτητα προς τέρψιν, θα σου πω ότι θλίβομαι ολοένα και συχνότερα καθώς διαπιστώνω ότι πολλοί εκδοτικοί δεν επενδύουν όσο θα έπρεπε στην επιμέλεια των βιβλίων τους. Πιστεύω ακράδαντα ότι μια κακή επιμέλεια μπορεί να θάψει κυριολεκτικά ένα καλό βιβλίο, όπως και το ακριβώς αντίθετο. Η σχέση του συγγραφέα με τον επιμελητή όλο και βελτιώνεται. Τώρα, αν υπάρχει κάποια ιδιαιτερότητα στη σχέση εκδότη και επιμελητή θα σε γελάσω. Γενικά, ο ρόλος του επιμελητή πιστεύω ότι έχει αλλάξει αρκετά τα τελευταία χρόνια. Βλέπω όλο και περισσότερους/ες συγγραφείς να αναζητούν ιδιωτικά να επιμεληθούν το βιβλίο τους πριν το στείλουν σε εκδοτικούς. Κι αυτό είναι υπέροχο.
- Αν σε ρωτούσε ένας νέος συγγραφέας «πώς θα μάθω να εμπιστεύομαι τη φωνή μου;», τι θα του απαντούσες;
Αν απαντήσω γρήγορα θα πω «Με την εξάσκηση και την αναζήτηση feedback», αν όμως αναλύσω λίγο παραπάνω την απάντησή μου θα πω αυτό: «Αν η φωνή σου μεταδίδει συναίσθημα, γίνεται κατανοητή, πείθει, ελκύει τον αναγνώστη και σου είναι οικεία και όχι επιτηδευμένη, τότε δεν έχεις να φοβάσαι τίποτα».
- Αν μπορούσες να «επιμεληθείς» ένα κλασικό έργο της λογοτεχνίας απλώς για την απόλαυση της διαδικασίας, ποιο θα διάλεγες και γιατί;
Θα ήθελα πραγματικά να έβλεπα τα αρχικά κείμενα του Καζαντζάκη, της Δέλτα και του Όργουελ. Αλλά επειδή με ρώτησες για ένα έργο, θα επέλεγα το 1984. Αυτό το βιβλίο είναι βαθιά χαραγμένο στη μνήμη μου.
- Τι διαφορετικό απαιτεί η επιμέλεια ενός παιδικού βιβλίου σε σχέση με εκείνη ενός βιβλίου ενηλίκων;
Όσο περίεργο κι αν φαίνεται, ειδικά αν πρόκειται για μικρό κείμενο, το παιδικό το θεωρώ πιο δύσκολο να το επιμεληθώ απ’ ό,τι των ενηλίκων. Στο παιδικό καλούμαι να παραδώσω ένα κείμενο το οποίο θα κερδίσει και το παιδί αλλά και τον γονέα. Γενικά, καλούμαι να τσεκάρω τα ίδια πράγματα όπως και στων ενηλίκων, με τη διαφορά ότι εδώ οι διάλογοι και η αφήγηση δίνονται με άλλο ύφος.
Δέσποινα, σ’ ευχαριστώ πάρα πολύ για τις υπέροχες ερωτήσεις και για την όμορφη κουβέντα μας.
Σ’ ευχαριστούμε πολύ, Κατερίνα!
——————————————————————————————————–
Η Κατερίνα Τσαμπά γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη. Το 2020 έκανε στροφή στην καριέρα της και από λογίστρια έγινε επιμελήτρια εκδόσεων, writing coach και σύμβουλος εκδόσεων. Γράφει συνεχώς γιατί χωρίς τη γραφή δεν μπορεί, όπως λέει η ίδια. Έχει ασχοληθεί στο παρελθόν και με την κειμενογράφηση κάτι που άφησε μιας και δεν προλαβαίνει πλέον.
Μετράει συνεργασίες με έξι εκδοτικούς οίκους και πολλές ιδιωτικές. Σήμερα ζει κι εργάζεται από την πόλη της Θεσσαλονίκης. Το μότο της είναι «ποτέ μην σταματάς να κυνηγάς τα όνειρά σου».