Γράφει η Δέσποινα Λιαράκου
Εκεί όπου η μουσική ψιθυρίζει μελωδίες και η αρχιτεκτονική κόβει την ανάσα, η Βιέννη είναι ταυτόχρονα μια πόλη δεμένη με το βιβλίο.
Περπατώντας στους δρόμους της, δεν μπορούσα να μην φανταστώ κάθε γωνιά από την οποία μπορεί να πέρασε ο Τσβάιχ. Πού ξαπόστασε για λίγο, πού άρχισε να συνθέτει στο μυαλό του τη Σκακιστική Νουβέλα. Σε ποιο καφέ σύχναζε; Είχε άραγε αγαπημένο παγκάκι ν’ ατενίζει τον Δούναβη; Ή μήπως προτιμούσε να περπατάει στην όχθη και να αφουγκράζεται τα ξερόφυλλα να τρίζουν κάτω από τα παπούτσια του;
Σαν πυροτέχνημα, ξεπήδησε από το μυαλό μου το καφέ Γκλουκ στο πάνω μέρος της οδού Άλσερ και ο Βιβλιομέντελος, ο ξεχωριστός παλαιοβιβλιοπώλης Μέντελ, από την ομώνυμη νουβέλα του Τσβάιχ. Μια ιστορία για τη βιβλιοφιλία με ορατό το κοινωνικοπολιτικό στίγμα της εποχής. Βιβλίο που διάβασα πριν καιρό, αλλά παραμένει άσβεστο στην μνήμη μου.
Είναι γεγονός ότι τόσο από την αυτοκρατορική της αίγλη, όσο και από τη σκοτεινή λάμψη της μεταπολεμικής εποχής, η Βιέννη έχει υπάρξει σκηνικό και έμπνευση για μερικούς από τους σημαντικότερους συγγραφείς. Ο Στέφαν Τσβάιχ έγραψε για τον «κόσμο του χθες» που έσβησε μαζί με την αυστριακή μοναρχία, ενώ ο Άρθουρ Σνίτσλερ επέλεξε να ξεγυμνώσει με χειρουργική ακρίβεια -θα έλεγε κανείς- τα πάθη μιας κοινωνίας που έμοιαζε υπερβολικά καθωσπρέπει για να είναι αθώα. Η Βιέννη είναι επίσης η πόλη του Φρόιντ. Χάρη σ’ εκείνον το ασυνείδητο εισέβαλε στη λογοτεχνία και πολλοί συγγραφείς εμπνεύστηκαν από την ψυχανάλυση.
Αλλά η Βιέννη δεν κατοικεί μόνο στο χθες και στις σελίδες των βιβλίων. Είναι μια σύγχρονη, πόλη που συνεχίζει να ζει δυναμικά, να διαβάζει λογοτεχνία, να παράγει πολιτισμό. Ζει στους δρόμους, στα πάρκα και στα σοκάκια, στα υπέροχα καφέ, όπου οι βιενέζικες τάρτες στριμώχνονται στις βιτρίνες και η αχνιστή σοκολάτα σε προκαλεί να τη γευτείς. Αναπνέει στα βιβλιοπωλεία και τους εκδοτικούς οίκους που ξεπηδούν σε κάθε γωνιά, όπως ο εκδοτικός οίκος Tyrolia στην πλατεία Αγίου Στεφάνου και το αγγλόφωνο βιβλιοπωλείο Sheakspeare & Co λίγο παρακάτω στη Swedenplatz. Ξαποσταίνει στην πανέμορφη πλατεία Καρόλου, όπου βρίσκoνται και τμήματα του Πανεπιστημίου της πόλης.
Η Αυστριακή Εθνική Βιβλιοθήκη στέκεται μεγαλόπρεπη με τη μπαρόκ αισθητική της. Εκατομμύρια τόμοι, χειρόγραφα, πάπυροι και χάρτες θυμίζουν ότι κάθε λέξη μπορεί να είναι μια πράξη πολιτισμού. Ενώ λίγο παρακάτω, στο LiteraturhausWien, συγγραφείς διαβάζουν τα έργα τους μπροστά στο κοινό.
Τα πωλητήρια των Μουσείων είναι γεμάτα βιβλία και όλο και κάποια έκδοση που δεν έχεις ξαναδεί θα βρεθεί μπροστά σου. Στο πωλητήριο του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας, θα βρει κανείς μια μεγάλη συλλογή βιβλίων για τη φύση και τα ζώα. Στο Ανάκτορο Belvedere διατίθενται βιβλία για τον Klimt σε διάφορες γλώσσες, ενώ αν αγαπάτε τους καταλόγους από συλλογές έργων τέχνης, μια βόλτα στο Μουσείο Albertina, μπορεί να σας φέρει κοντά σε μοναδικές εκδόσεις.
Νότες από τις παρτιτούρες του Μότσαρτ, του Μπετόβεν και του Μπαχ που κάποτε βρέθηκαν στη μεγάλη συλλογή αυτόγραφων που διατηρούσε ο Τσβάιχ και λέξεις από όλα εκείνα τα βιβλία που γράφτηκαν, εμπνεύστηκαν ή εκτυλίσσονται σ’ αυτή την πόλη, νιώθεις ότι σ’ ακολουθούν παντού σαν συννεφάκι πάνω από το κεφάλι σου. Η πόλη της μουσικής ζει σαν βιβλίο. Κάθε σελίδα της είναι μια σπουδαία ανακάλυψη κι αν της αφιερώσεις χρόνο, ίσως γίνεις κι εσύ μέρος της.
Εμείς την αποχαιρετήσαμε με καφέ και κρουασάν σοκολάτας στο υπέροχο ζαχαροπλαστείο Parémi κοντά στο εστιατόριο Figlmüller, το διασημότερο εστιατόριο για βιεννέζικο σνίτσελ, και δίπλα από το βιβλιοπωλείο Morawa. Εκεί συναντήσαμε και βιβλία της βραβευμένης με νόμπελ Ελφρίντε Γέλινεκ και πήραμε σημειώσεις για τα επόμενα αναγνωστικά μας ταξίδια.
- Στεφάν Τσβάιχ, Ο Παλαιοβιβλιοπώλης Μέντελ, Εκδόσεις ‘Άγρα
- Άρθρουρ Σνίτσλερ, Ονειρική ιστορία, Εκδόσεις Ερατώ
- Γιόσεφ Ροτ, Το εμβατήριο του Ραντέτσκυ, Εκδόσεις Άγρα
- Ελφρίντε Γιέλινεκ, Οι αποκλεισμένοι, Εκδόσεις Εκκρεμές
——————————————————————————————————–
Η Δέσποινα Λιαράκου κατάγεται από τη Μονεμβασιά. Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία στη Θεσσαλονίκη, Γλωσσολογία στην Τουλούζη και Επικοινωνία στο Πανεπιστήμιο της Νίκαιας στη Γαλλία. Εργάστηκε για αρκετά χρόνια στην Ελλάδα ως στέλεχος Marketing & Επικοινωνίας στα ΜΜΕ και ως Σύμβουλος Επικοινωνίας στην Περιφέρεια Αττικής. Από το 2014 ζει στην Κύπρο με τον σύζυγο και τα δύο τους παιδιά και δραστηριοποιείται στον χώρο του βιβλίου. Yλοποιεί προγράμματα φιλαναγνωσίας στα σχολεία, διοργανώνει φεστιβάλ και βιωματικά εργαστήρια για παιδιά, ενώ έχει δημιουργήσει την Παιδική Λέσχη Ανάγνωσης στο Ανοικτό Σχολείο Δήμου Πολεμιδιών. Από το 2022 συνεργάζεται με τη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Λεμεσού ως Υπεύθυνη Ατζέντας της Γενικής Έκθεσης. Το 2024, το βιβλίο της Το Σπιρτόκουτο συμπεριλήφθηκε στη Βραχεία Λίστα των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας Κύπρου.